بيماري نقطه سياه دانه گندم

عوامل بيماري دانه سياه گندم

در سالهاي پر باران و در محيط مرطوب اين عارضه در دانه هاي گندم بوجود مي آيد و موجب كاهش كيفيت دانه گندم مي گردد.

علائم بيماري:

تغيير رنگ قهوه اي تا متمايل به سياه در قسمت انتهايي جنين دانه شروع مي شود و اين تغيير رنگ ممكن است به داخل شيار دانه گندم امتداد يابد و امكان دارد اين بيماري به داخل جنين دانه نيز پيشروي نمايد.

قارچ هاي عامل بيماري :

تعدادي از قارچ هاي ساپروفيت كه معمولا در بقاياي گياهي يافت مي شوند موجب ايجاد بيماري نقطه سياه مي گردند .دوده هاي سياه روي خوشه هاي زودرس توسط قارچ هاي، Cladosporium ،Alternaria بوجود مي آيند و اين قارچ ها مي توانند باعث ايجاد نقطه يا لكه سياه در دانه هاي گندم گردند.

قارچ بيماري پوسيدگي ريشه و لكه سوختگي برگي گندم و جو Cochliobolus sativus  مي تواند نقطه يا لكه سياه در دانه گندم و جو بوجود آورد .دانه هاي آلوده به اين قارچ قدرت جوانه زني كمتري دارند و احتمال بيماري مرگ گياهچه در آنها افزايش مي يابد. فقط حدود 5 درصد دانه هاي داراي نقطه سياه به اين قارچ آلوده مي گردند و روش ساده براي تشخيص اين قارچ هاي ساپروفيت عامل بيماري نقطه سياه ، وجود ندارد. نفوذ لكه سياه از پوست دانه به داخل جنين معمولا بر جوانه زني بذر تاثير نامطلوب مي گذارد.

لكه قرمز :

در اثر اين بيماري سطح پوشش بذر يا شيار بذر به رنگ متمايل به قرمز يا صورتي تغييرمي يابد .عامل بيماري لكه قرمز قارچ Pyrenophora tritici repentis   است كه اين قارچ در گندم موجب بيماري لكه قهوه اي در برگ مي گردد لكه قرمز بر قدرت جوانه زني طبيعي بذر تاثيري ندارد بيماري لكه قرمز معمول در گندم دوروم بسيار شايع است.

بيماري لكه قرمز ممكن است با بيماري بلاست فوزاريومي خوشه گندم اشتباه گردد در بيماري لكه قرمز هيچ توكسيني توليد نمي شود و ظاهر كاملا متفاوتي با آن دارد در بيماري فوزاريومي دانه هاي آلوده بسيار چروكيده و به رنگ متمايل به سفيد هستند و گاهي امكان دارد به دليل رشد قارچ به رنگ صورتي در آيند.

نقطه سياه باكتريايي :

باكتري . Pseudomona syringae pv atrofaciens در دانه هاي گندم نقطه سياه بوجود مي آورد اين باكتري عامل بيماري پوسيدگي پايه گلوم خوشه گندم است كه در اثر اين بيماري گلوم ها سياه شده و يا لكه هاي سياه به صورت خط خطي به سمت پايه گلوم امتداد مي يابد تغيير رنگ گلوم در قسمت داخلي گلوم واضح تر است دانه هاي آلوده معمولا بسيار چروكيده هستند قسمت جنين دانه به رنگ سياه يا قهوه اي در مي آيد اين بيماري ممكن است با بيماري سپتورياي سوختگي گلوم خوشه اشتباه گردد .بيماري سپتورياي خوشه موجب تغيير رنگ دانه گندم نمي شود و آلودگي به سپتورياي خوشه اغلب از نوك گلوم شروع  مي گردد و به صورت لكه هاي متمايل به ارغواني يا خاكستري به سمت پائين آن امتداد مي يابد.

كنترل بيماري :

ضد عفوني بذر با قارچكش در زمان كاشت به كنترل بيماري نقطه سياه در مرحله تشكيل دانه كمكي نخواهد كرد. بهر حال ضد عفوني بذر با قارچكش موجب بهتر سبز شدن بذر و كاهش بيماري مرگ گياهچه مي گردد.

دانه هاي آلوده را بايستي قبل از كاشت از نظر قدرت جوانه زني مورد تست و آزمايش قرار داد.

كنترل بيماري هاي قارچي خوشه گندم مخصوصا در سال هاي پر باران با استفاده از قارچكش هاي مناسب مي تواند موجب كاهش اين بيماري گردد. ظهور بيماري نقطه سياه دانه هاي گندم معمولا پس از يك دوره طولاني هواي مرطوب در منطقه صورت مي گيرد.

منابع مورد استفاده :

1-www.Agr.Gov.ca.2003 .Black Point and smudge of wheat .

 

2-Hoyle , F .   1999 . Black point of cereal grain .

Department of . agriculture western Australia