First report of citrus huanglongbing disease on orange in Iran

M. M. Faghihi1, M. Salehi2, A. Bagheri1 and K. Izadpanah3*

1 Hormozgan Agriculture and Natural Resources Research Centre, Iran
2 Fars Agriculture and Natural Resources Research Centre, Iran
3 Department of Plant Protection, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran

*[e-mail]

Huanglongbing (HLB), also known as greening, is a destructive disease of citrus that may limit production of this crop in many parts of Asia, Africa and South America. HLB is caused by a non-culturable phloem-limited bacterium of the genus ‘Candidatus Liberibacter’. Three Candidatus species of Liberibacter, namely, ‘Ca. L. asiaticus’, ‘Ca. L. africanus’ and ‘Ca. L. americanus’, have been identified (Bové, 2006). The psyllid Diaphorina citri, vector of ‘Ca. L. asiaticus’ was first detected in December 1997 in Iran in an area close to the border with Pakistan (Bové et al., 2000). Since then, high populations of D. citri have been found in citrus plantations of Hormozgan and Kerman provinces in southern Iran (Bové, 2006). Citrus trees in this region exhibit typical HLB symptoms including mottling of leaves and yellowing of shoots. In the present study leaf samples from 20 symptomatic and 20 symptomless Valencia sweet orange trees (Citrus sinensis) and over 50 psyllid samples were collected from various locations in Sistan-Baluchistan and Hormozgan provinces and total DNA was extracted using the CTAB (cetyltrimethylammonium bromide) method. DNA samples were tested for presence of ‘Ca. L. asiaticus’ by nested PCR using primer pairs F1 (5’-TGAATTCTTCGAGGTTGGTGAGC-3’)/R1(5’-GAATTCGACTTAATCCCCACCT-3’) as the first set and F2(5’ GCGTTCATGTAGAAGTTGTG-3’) / R2(5’-CCTACAGGTGGCTGACTCAT-3) as the second set. Both primer pairs were designed based on the published beta-operon of ribosomal protein encoding sequence of ‘Ca. L. asiaticus’ (Villechanoux et al. 1993). Nested PCR resulted in amplification of a 400 bp product from five out of 20 leaf samples and 26 out of 50 psyllid samples. No amplicons were obtained from symptomless sweet orange trees and psyllid samples reared on healthy sweet orange seedlings. The amplified fragment from a psyllid sample was cloned and sequenced (GenBank Accession No. FJ172759). BLAST search showed 100% identity with corresponding sequences of ‘Ca. L. asiaticus’ (M9439, AY34200 and EU078703). This is the first report on the occurrence of HLB disease in Iran. The disease appears to be widely distributed in citrus growing regions of southern Iran and may be a component of citrus decline in this area.
References

Bové JM, 2006. Huanglongbing: A destructive, newly–emerging, century-old disease of citrus. Journal of Plant Pathology 88, 7-37.

Bové JM, Danet G L, Bananej K, Hassanzadeh N, Taghizadeh M, Salehi M, Garnier M, 2000. Witches' broom disease of lime (WBDL) in Iran. In Yokomi, RH, da Graça, JV, Lee, RF, eds. Proceedings of the 14th Conference of the International Organization of Citrus Virologists, 300-309. Riverside, CA, USA: IOCV.

Villechanoux S, Garnier M, Laigret F, Renaudin J, Bové JM, 1993. The genome of the non-cultured, bacterial-like organism associated with citrus greening disease contains the nusG-rplKAJL gene cluster and the gene for a bacteriophage type DNA polymerase. Current Microbiology 26, 161-166.

First report of Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus causing bacterial ring rot of potato in

Ş. Altundağ1, A. Karahan1*, A.O. Kılınç1 and M. Özakman2  

1 Plant Protection Central Research Institute, Gayret Mahallesi, Fatih Sultan Mehmet Bulvarı No: 66, Yenimahalle 06172, Ankara, Turkey
2 Gennova Pesticide Company, Bekir Saydam Cad., No: 31, Pancar, Torbalı, İzmir, Turkey

* [e-mail]

Accepted for publication 04 Dec 2008

During the 2007 seed potato monitoring programme in Turkey, 336 tuber samples from Kayseri province were tested for the presence of ring rot and brown rot diseases according to the EC Directives 93/85/EEC (Anon., 1993) and 98/57/EC (Anon., 1998). Three samples gave a positive immunofluorescence test (IF) result for the ring rot pathogen, Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus (Spieckermann & Kotthoff) Davis. et al.(Cms). Tuber heel end extracts were plated onto NCP-88 medium. Creamy-white, smooth, mucoid-fluidal colonies were selected and purified. External symptoms were observed on tubers of all three samples (two of cv. Soleia and one of cv. Safrane) as sunken and cracked areas (Fig. 1). When tubers were cut transversely, typical symptoms were seen through the vascular ring of tubers as a brown cheesy decay. Bacterial ooze was expressed when tubers were squeezed (Fig. 2). A positive IF result was obtained directly from the ooze. Isolates hydrolysed aesculin and produced catalase. They did not produce acid from glycerol, lactose, rhamnose and salicin. They gave negative results for oxidase activity, growth at 37°C, urease activity, starch hydrolysis, tolerance of 7 % NaCl, indole production and gelatine liquefaction.

Suspensions of pure colonies in water (c. 109 cfu per ml from each of the three samples were used for real-time PCR (Schaad et al. ,1999), with Ct values of 16.53, 16.21 and 32.2. Suspensions (106 cfu/ml) were injected into stems of ten Solanum melongena plants (cv. Black Beauty) at leaf stage 3. Control plants were inoculated with sterile water. Plants were incubated at 21°C and 70-80 % humidity. First symptoms were observed as dark green areas on leaves after ten days followed by wilting and necrosis (Figure 3). Cms was re-isolated and identified.

An intensive survey in 1988-1989 had shown that the potato growing areas of Turkey were free of the ring rot pathogen (Benlioğlu et al., 1991). This is the first report of Cms in Turkey. Strict control measures have been taken in contaminated and potentially contaminated fields since Cms is a regulated quarantine organism in Turkey.

 
 
References

Anon., 1993. Council Directive 93/85/EEC on the control of potato ring rot . Official Journal of the European Communities L 259, 1-25.

Anon., 1998. Council Directive 98/57/EC on the control of Ralstonia solanacearum (Smith) Yabuuchi et al. Official Journal of the European Communities L 235, 1-39.

Benlioğlu K, Öktem Y.E, Özakman M, 1991. Bacterial diseases of potatoes in the major potato-growing areas in Turkey. Bulletin OEPP/EPPO Bulletin 21, 67-72.

Schaad N.W, Berthier-Schaad Y, Sechler A, Knorr D, 1999. Detection of Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus in potato tubers by Bio-PCR and an automated real-time fluorescence detection system. Plant Disease 83, 1095-1100

کمبود پتاسیم

پتاسیم

بعضی از این برگ‌ها نکروز حاشیه‌ای نشان می‌دهند (سوختگی نوک برگ). در شرایط پیشرفتة کمبود، نکروز در فضاهای بین رگبرگی رگبرگ اصلی همراه با کلروز بین رگبرگی ایجاد می‌گردد. اینها مشخص‌ترین علایم د ر تشخیص کمبود K هستند.

شروع کمبود پتاسیم معمولاً به وسیلة کلروز حاشیه‌ای به سمت تاول‌های قهوه‌ای و سبز چرمی خشک بر روی برگ‌های تازه بالغ شده، شرح داده می‌شود. این وضعیت به وسیلة افزایش داغدیدگی بین رگبرگ‌ها و / یا پیشرفت نکروز از لبة برگ به رگبرگ در هنگام افزایش تنش، دنبال می‌شود. در مراحل پیشرفتة کمبود، بیشتر منطقة بین رگبرگی نکروتیک شده، رگبرگ‌ها سبز باقی می‌ماند و برگ‌ها پیچیده و دندانه دار می‌شوند. در برخی گیاهان از قبیل حبوبات و سیب زمینی، علایم اولیة کمبود، نقاط سفید یا خالدار شدن پهنک برگ می‌باشند. در مقایسه با کمبود نیتروژن، کمبود پتاسیم بازگشت ناپذیرتر است حتی اگر به گیاهان پتاسیم بدهیم. چون پتاسیم در گیاه بسیار متحرک است، در کمبودهای شدید، علایم فقط روی برگ‌های جوان ظهور می‌یابند. کمبود پتاسیم ممکن است در صورت وجود سدیم، بسیار کم جلوه کند به طوری که با افزودن سدیم، گیاهان دچار کمبود پتاسیم، بسیار شاداب‌تر از گیاهان بدون کمبود ‌شوند. در بعضی گیاهان، بیش از 90 درصد نیاز پتاسیم می‌تواند به وسیلة سدیم جبران شود بدون اینکه هیچ گونه کاهشی در رشد پدید آید.

کمبود آهن

آهن

برگ‌های دچار کمبود آهن کلروز شدیدی در پایة برگ‌ها همراه با شبکة سبز رنگ نشان می‌دهند. عمده‌ترین علامت کمبود آهن، شروع کلروز بین رگبرگی از سمت خارج جوان ترین برگ‌هاست که به سمت داخل پیش می‌رود و در پایان، تمام سطح برگ سفید می‌شود. در مناطق سفید شده اغلب نقاط نکروتیک پدیدار می‌شود. تا وقتی که برگ‌ها هنوز کاملاً سفید نشده‌اند، در صورت کاربرد دوبارة آهن، ترمیم می‌یابند.

در فاز ترمیم، رگبرگ‌ها اولین قسمتی هستند که رنگ سبز روشن خود را به دست می‌آورند. این وضعیت ترمیمی که در مورد کمبود آهن پیش می‌آید، شاید قابل تشخیص‌ترین علامت در بین علایم کلاسیک مواد غذایی باشد. چون آهن قابلیت تحرک کمی دارد، علایم کمبود آن ابتدا در جوان‌‌ترین برگ‌ها ظاهر می‌شود. کمبود آهن، با آهک و شرایط بی هوازی خاک در ارتباط است و این وضعیت اغلب به وسیلة زیادی فلزات سنگین به وجود می‌آید.

کمبود مس

مس

برگ‌های دچار کمبود مس پیچیده شده و دمبرگ آنها به سمت پائین خم می‌شود. کمبود مس می‌تواند با کلروز خفیف سرتاسری همراه با فقدان فشار تورگور همیشگی در برگ‌های جوان، بیان شود. برگ‌های به تازگی بالغ شده، مشبک، رگبرگ‌های سبز همراه با مناطق سفید شده تا خاکستری مایل به سفید از خود نشان می‌دهند. برخی برگ‌ها، نقاط تُو خالی کلروتیکی نشان داده و تمایل به خمیدن به سمت پائین دارند. فرم رشدی درختان تحت شرایط کمبود مزمن مس، به صورت روزت می‌باشد. برگ‌ها کوچک و کلروتیک همراه با لکه‌های نکروتیک می‌باشند.

کمبود کلرید

کلرید

این برگ‌ها شکل غیر طبیعی همراه با کلروز بین رگبرگی واضح دارند. گیاهان به غلظت نسبتاً زیادی از کلر در بافت‌هایشان نیاز دارند. کلر در خاک بسیار فراوان بوده و در اراضی شور، تمرکز آن بالاست اما در اراضی با آبشویی بالا، ممکن است کم باشد. عادی‌ترین علایم کمبود کلر، کلروز و پژمردگی برگ‌های جوان است. کلروز در سطح صاف فرو رفتگی‌ها در مناطق بین رگبرگی پهنک برگ اتفاق می‌افتد. در موارد پیشرفته، اغلب یک حالت برنزه شده در طرف بالایی برگ‌های بالغ پدیدار می‌شود. گیاهان معمولاً به کلر مقاوم می‌باشند اما برخی گونه‌ها مانند آووکادو، میوه‌های هسته دار و انگورها به کلر حساس بوده و ممکن است علایم سمّیت را حتی در غلظت‌های کم کلروز در خاک از خود نشان دهند.

کمبود کلسیم

کلسیم

در پایة برگ‌های دچار کمبود کلسیم نکروز نشان داده می‌شود. قابلیت تحرک بسیار کم کلسیم، عمده‌ترین فاکتوری است که برای بیان علایم کمبود کلسیم در گیاه به کار می‌رود. علایم کلاسیم کمبود کلسیم ممکن است شامل پوسیدن میوه‌های انتهایی گوجه فرنگی (سوختن میوه‌های بخش انتهایی گوجه فرنگی)، سوختگی لبة برگ کاهو، قلب سیاه کرفس و مرگ مناطق رشد در بسیاری از گیاهان است. همة این علایم، بافت‌های مردة نکروتیک نرمی را نشان می‌دهند که به سرعت به سمت مناطق رشد پیش می‌رود که این امر بیشتر به جابجایی کم کلسیم در بافت‌ها مربوط است تا ذخیرة کم آن در محیط خارج. گیاهانی که رشد آهسته‌تری دارند و دچار کمبود ذخیرة کلسیم هستند، ممکن است دوباره مقدار مشخصی از کلسیم را از برگ‌های پیرتر برای برقراری رشد جابجا کنند و در آنها فقط کلروز حاشیه‌ای برگ‌ها دیده شود. سرانجام این نتایج در حاشیة برگ‌ها بیشتر از نقاط دیگر برگ‌ها به وقوع می‌پیوندد و باعث تغییر شکل برگ به صورت فنجانی رو به پائین می‌شود. این علامت تا نقاط اتصال برگ به دمبرگ گسترش می‌یابد اما برگ‌ها نمی‌افتند بلکه فقط لکه‌های بافت نکروتیک شده در نوک دمبرگ ایجاد می‌شود. گیاهان تحت کمبود کلسیم مزمن، تحمل بیشتری به پژمردگی نسبت به گیاهان استرس ندیده دارند.

کمبود بُر

بُر

برگ‌های دچار کمبود بر یک کلروز عمومی خفیف نشان می‌دهند. تحمّل گیاهان به تغییرات زیاد بر، به اندازه‌ای است که غلظت‌های مورد نیزا برای رشد یاه تا غلظت‌های سمّی آن برای گیاهان حساس به بر، اختلاف اندکی دارند. بر به طور ناچیز در فلوئم بسیاری از گیاهان جا به جا می‌شود، به استثنای گیاهانی که از ترکیبات قندی مانند سوربیتول استفاده می‌کنند. در تحقیقاتی تازه، حرکت بُر در گیاهان تنباکو که برای سنتز سوربیتول تحت نظر گرفته شده بودند، افزایش یافته بود و کمبود بر را در خاک بهتر تحمّل می‌کردند.

در گیاهان با انتقال کم بر، کمبود بر، باعث نکروز بافت‌های مریستمی در مناطق در حال رشد گردیده که منجر به کاهش غالبیت انتهایی شده و نمو یاه به صورت روزت باقی می‌ماند. این علایم کمبود، شبیه به علایم کمبود کلسیم می‌باشند. در گیاهانی که بر به آسانی در فلوئم منتقل می‌شود، علایم کمبود مانند کمبودهای نیتروژن و پتاسیم در بافت‌های بالغ متمرکز می‌شوند. هم مغز و هم اپیدرم ساقه‌ها ممکن است تحت تأثیر قرار گرفته که اغلب باعث پوک شدن یا زبر شدن ساقه‌ها همراه با نقاط نکروتیک روی میوه می‌شود. پهنک برگ پیچ خورده، تیره شده و اغب همراه با ترشح مواد شیرة گیاهی از آن می‌باشد. برگ‌ها فوق العاده شکننده شده و به آسانی می‌شکنند. همچنین برگ‌های جوان اغلب حتی تحت شرایط مطلوب از نظر تهیة آب، پلاسیده می‌شوند زیرا نقاط قطع شده به خاطر کمبود بر، باعث عدم انتقال آب می‌گردد.

کمبود روی

روی

این برگ‌ها یک مورد نکروز پیشرفتة بین رگبرگی نشان می‌دهند. در مراحل اولیة کمبود روی، برگ‌های جوان‌تر زرد شده و سطح بالایی برگ‌های بالغ، به صورت سوراخ سوراخ در می‌آید. همچنین مخروطی شکل شدن رایج است. همچنانکه کمبود پیشرفت می‌کند، این علایم به صورت نکروز بین رگبرگی شدیدی ظاهر می‌شود اما رگبرگ اصلی مانند مواقع ترمیم کمبود آهن، سبز باقی می‌ماند.

در بسیاری از گیاهان به ویژه درختان، برگ‌ها خیلی کوچک شده، میانگره‌ها کوتاه و شبیه به حالت روزت به نظر می‌رسند.

کمبود گوگرد

گوگرد

این برگ‌ها یک کلروز سرتاسری نشان می‌دهند در حالی که هنوز به رنگ سبز باقی مانده‌اند. رگبرگ‌ها و دمبرگ‌ها، رنگی مایل به قرمز روشن نشان می‌دهند.علایم دیداری کمبود گوگرد، بسیار شبیه به کلروز پیدا شده در اثر کمبود نیتروژن هستند. با این وجود در کمبود گوگرد، زرد شدن به صورت یکنواخت در سرتاسر گیاه حتی در برگ‌های جوان وجود دارد. رنگ مایل به قرمز، اغلب در سطح پائینی برگ‌ها و دمبرگ‌ها به صورت مایل به صورتی در آمده و نسبت به کمبود نیتروژن، کمتر روشن و واضح است. در کمبودهای پیشرفتة گوگرد، آسیب به صورت قهوه‌ای رنگ شده و / یا لکه‌های نکروتیک شده، دمبرگ‌ها و برگ‌ها اغلب عمودی شده و پیچ خورده و شکننده می‌شود.

کمبود فسفر

فسفر

برگ‌های دچار کمبود فسفر برخی نقاط نکروتیک نشان می‌دهند. به عنوان یک اصل کلی، علایم کمبود فسفر، خیلی واضح نیستند و بنابراین تشخیص آن مشکل است. یک علامت دیداری مهم، کوتولگی و کوتاه ماندن گیاهان است. گیاهان دچار کمبود فسفر نسبت به سایر گیاهان در شرایط مشابه اما بدون کمبود فسفر، سرعت رشد بسیار کمتری دارند. گیاهان دچار کمبود فسفر، اغلب با گیاهان جوان اشتباه گرفته می‌شوند. برخی گونه‌ها از قبیل گوجه فرنگی، کاهو، ذرت و خانوادة کلم، ساقه، دمبرگ و سطح زیرین برگ‌ها ارغوانی رنگ می‌شوند. همچنین در شرایط حاد کمبود فسفر، درخشندگی آبی ـ خاکستری در برگ‌ها پیدا می‌شود. در برگ‌های پیرتر تحت شرایط حاد کمبود، ممکن است رگبرگ‌ها به صورت مشبک مانند قهوه‌ای رنگ پریده به چشم بخورند.

کمبود نیتروژن

نیتروژن

علایم نکروتیک نشان داده شده توسط این برگ‌ها، در نتیجة کمبود نیتروژن است. همچنین یک رنگ قرمز روشن به صورت پراکنده ممکن است روی رگبرگ‌ها و دمبرگ‌ها دیده شود. تحت شرایط کمبود نیتروژن، برگ‌های بالغ پیرتر به تدریج از حالت سبز طبیعی تغییر کرده و به صورت سبز رنگ پریده در می‌آیند. همچنانکه کمبود پیشرفت می‌کند، این برگ‌های پیر به طور یکنواخت زرد می‌شوند (کلروتیک). در شرایط حاد کمبود، برگ‌ها به رنگ سفید مایل به زرد در می‌آیند. برگ‌های جوان در بالای گیاه، به رنگ سبز رنگ پریده و در اندازه‌های کوچک باقی می‌مانند.

در گیاهان اسپیندلی (دوک وار) پنجه زنی به علت کمبود نیتروژن کاهش می‌یابد. زرد شدن در کمبود نیتروژن، یکنواخت و در سرتاسر برگ همچنین رگبرگ دیده می‌شود. اگر چه در برخی موارد، نکروز بین رگبرگی به جای کلروز معمولی، در بسیاری از گیاهان دیده می‌شود. در برخی گیاهان، سطح پائینی برگ‌ها و / یا دمبرگ‌ها و رگبرگ‌ها، به صورت مایل به قرمز یا رنگ پریده در می‌آید. در برخی گیاهان، این رنگ‌ها می‌توانند کاملاً روشن باشند. همچنانکه کمبود به پیشرفت خود ادامه می‌دهد، برگ‌های پیرتر به سمت پلاسیده شدن در اثر تنش خفیف آبی پیش رفته و سریعتر از حالت معمولی پیر می‌شوند. بهبود یافتن گیاهان در اثر کاربرد نیتروژن، بلافاصله (ظرف چند روز) و تماشایی خواهد بود.

کمبود مولیبدن

مولیبدن

این برگ‌ها بعضی لکه‌های خال مانند همراه با کلروز بین رگبرگی نشان می‌دهند. یک علامت ابتدایی برای کمبود مولیبدن، کلروز سرتاسری عمومی است که شبیه به علامت کمبود نیتروژن است با این تفاوت که بدون رنگ مایل به قرمز در سطح پائینی برگ‌ها می‌باشد. این امر از نتایج تقاضا برای مولیبدن در احیاء نیترات، که به کاهیده شدن اولیه در اسیمیلاسیون به وسیلة گیاه نیاز دارد، می‌باشد. بنابراین علایم اولیه کمبود مولیبدن در حقیقت ناشی از کمبود نیتروژن هستند هر چند مولیبدن مأموریت متابولیکی دیگری در گیاه دارد و از این رو علایم کمبود آن حتی هنگامی که نیتروژن احیاء شده در دسترس است، وجود دارد. در مورد گل کلم، لامینای (لایة نازک پهنک) برگ‌های جدید، خم شده و به صورت دم شلاقی به نظر می‌رسد. در بسیاری از گیاهان، امکان ظهور بادکش در برگ‌های بالایی و لکه‌های خال دار در مناطق کلروز شده، تحت شرایط وخیم کمبود، وجود دارد. در غلظت‌های بالا، مولیبدن علامت سمّیت مشخصی دارد و آن رنگ روشن به صورت پرتقالی درخشان می‌باشد.

کمبود منگنز

منگنز

این برگ‌ها یک کلروز کوچک بین رگبرگی تحت شرایط محدودیت کاربرد Mn از خود نشان می‌دهند. مراحل اولیة کلروز که تسط کمبود منگنز ایجاد می‌شود، تا حدّی شبیه به کمبود آهن است. این علایم از یک کلروز خفیف در برگ‌های جوان و مشبک شدن رگبرگ‌ها در برگ‌های بالغ، مخصوصاً هنگامی که زیر نور قرار دارند، شروع می‌شود. همچنانکه تنش افزایش می‌یابد، برگ‌ها به رنگ فلز مانند خاکستریِ تابنده‌ای در آمده و لکه‌های تیره و مناطق نکروتیک در امتداد رگبرگ‌ها پیدا می‌شوند. همچنین یک درخشندگی ( جلوة ) مایل به ارغوانی ممکن است در سطح بالایی برگ‌ها ظاهر شود.

غلاتی از قبیل یولاف، گندم و جو، به کمبود منگنز به شدت حساس هستند. آنها کلروز خفیفی همراه با لکه‌های خاکستری که کشیده شده و به هم می‌پیوندند، نشان داده و سرانجام پژمردگی کامل برگ و مرگ آن فرا می‌رسد.

کمبود منیزیم

برگ‌های دارای کمبود Mg، کلروز پیش رونده‌ای بین رگبرگ‌ها، همراه با توسعة نکروز در بافت‌های به شدت کلروز شده، نشان می‌دهند. در این شکل پیشرفته، کمبود منیزیم ممکن است ظاهراً به کمبود پتاسیم شباهت داشته باشد. در کمبود منیزیم، علایم معمولاً با مناطق کلروتیک به صورت خال مانند در بافت‌های بین رگبرگ‌ها ظهور می‌یابند. بافت لامینای بین رگبرگ، بیش از دیگر بافت‌های برگ منبسط شده، یک سطح برجستة چروک شده تولید می‌کند که در نوک برجستگی‌ها از حالت کلروتیک به سمت نکروتیک شدن بافت پیش می‌رود. در برخی از گیاهان مانند براسیکا ( خانوادة خردل که مشتمل است بر سبزیجاتی از قبیل کلم بروکلی، بروسل اسپروت، کلم، گل کلم، کلارد، کلم پیچ، کلم قمری، خردل، کلزا، راتاباگا ( نوعی کلم ) و شلغم ) رنگ‌های نارنجی، زرد و ارغوانی نیز ممکن است ظهور کنند.

کود سبز

تناوب زراعی و تنوع ژنتیکی از دیر باز به عنوان ارکان سیستمهای تولید کشاورزی سنتی و موفق به شمار می آمده اند . در نیمه اول قرن بیستم ، تناوب زراعی مورد توجه بسیار قرار داشت و تا چند دهه پیش نیز پژوهشهای مربوط به تناوب همچنان ادامه داشت با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم ، کودها ازته نسبتا ارزان قیمت به بازار معرفی شدند و بدین ترتیب جاذبه ای اقتصادی موجب جایگزینی کودها با تناوب زارعی گردید و تحقیقات و ترویج نیز بر همین مبنا متمرکز شدند . این امر تا بدین جا پیش رفت که امروزه بسیاری از زارعین ، حاصلخیزی خاک را با میزان مصرف کود برابر می دانند .قبل از معرفی کودهای شیمیایی ، استفاده از بقولات در تناوب برای بهبود حاصلخیزی خاک به عنوان یک شیوه مهم و رایج مدیریتی به شمار می آمد . به منظور افزایش ازت و در نتیجه بهبود حاصلخیزی خاک ، از دو نوع بقولات استفاده می شد : « بقولات یکساله دانه ای و بقولات علوفه ای چند ساله به عنوان کود سبز ».آنچه که اجرای تناوب زراعی را در حال حاضر پیچیده می سازد وجود برخی عوامل اقتصادی است که مزایای بیولوژیک این شیوه مدیریتی را تحت الشعاع قرار می دهند . یقینا هیچ کشاورزی رازی به جایگزین کردن محصول پر بازده خود مثل غلات با دیگر گیاهان به نسبت کم بازده نیست . البته در نظامهایی که تناوب اجرا می شود در مقایسه با نظامهای تک کشتی حتی اگر کود ازت در آنها به اندازه کافی مصرف شده باشد ، عملکرد محصولات غالبا ۱۰ تا ۴۰ درصد بیشتر است .حاصل خیزی پایدار خاک به مفهوم قابل دسترس بودن دائمی عناصر غذایی برای گیاه است . حاصل خیزی پایدار هنگامی تحقق می یابد که تمامی عناصر غذایی جذب شده توسط گیاهان به خاک برگردد ؛ به طوری که این عناصر بتوانند مجدداً مورد استفاده این گیاهان قرار گیرند . در چنین وضعیتی است که چرخه عناصر غذایی شکل می گیرد . تفاوت اساسی نظامهای طبیعی و زراعی در آن است که در نظامهای زراعی مقدار نسبتاً زیادی از عناصر غذایی از طریق برداشت محصول از سیستم خارج می شود . بنابراین در صورت استفاده مداوم از نظامهای مذکور لازم است . که عناصر غذایی مصرف شده در انها به طریقی جایگزین شوند .در سیستمهای فعلی چرخهٔ عناصر غذایی به طور کامل بسته نمی شوند ، زیرا این عناصر دائماً به چرخه یاد شده اضافه شده و یا از آن خارج می شوند . به حداقل رساندن تلفات عناصر غذایی در چرخه مذکور و تامین نهاده های ضروری برای گیاه رمز موفقیت حاصل خیزی خاک در نظامهای کشاورزی پایدار است .

فرسایش و آب شویی

مادامی که عوامل فرساینده خاک از قبیل رواناب و باد کنترل نشوند ، انسان شاهد هدر روی عناصر غذایی از این طریق خواهد بودحجم هدر روی عناصر غذایی از طریق آب شویی تحت کنترل اقلیم ، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک ، نوع محصول ، و نوع عنصر غذایی و غلظت آن در خاک است . اثرات متقابل این عوامل موجب می شود که تلفات عناصر غذایی از راه آب شویی دارای دامنه ای وسیع باشد . از آن جا که عناصر غذایی به وسیله آب از محدوده ریشه و نهایتا از چرخه خارج می شوند لذا نوع نزولات جوی و نحوه توزیع آنها بر میزان هدر روی عناصر غذایی از طریق آب شویی تاثیر می گذارد یک روش کاستن از تلفات ناشی از آب شویی استفاده از کودهایی است که عناصر غذایی آنها به مرور در طی فصل رشد آزاد می شود . بارزترین نمونه این کودها ، کودهای دامی و کودسبز است که به موازات تجزیه در خاک عناصر آنها آزاد شده و در اختیار محصول قرار می گیرد . البته اگر مقدار ازت تولیدی توسط این کود ها بیش از حد نیاز محصول بعدی باشد ، مشکل آب شویی نیترات و خروج آن از محدوده ریشه وجود خواهد داشت .

بقولات و تثبیت بیولوژیکی ازت

 
در فرآیند تثبیت ازت ، یک رابطه همزیستی ،‌ بین گیاه میزبان و باکتریهای ریزوبیوم در گرهکها برقرار می شود . در این همزیستی ، گیاه میزبان علاوه بر آن که انرژی مورد نیاز باکتریها را به صورت کربن تثبیت شده تامین می نماید انرژی لازم جهت توسعه گرهکها را نیز فراهم نموده. باکتریهای ریزوبیوم نیز به نوبه خود با واکنش تسریعی آنزیمهای نیتروژنازی که تولید می نمایند ازت اتمسفری (N) را به آمونیاک تبدیل نموده و آمونیاک تولیدی پس از تبدیل به اسیدهای آمینه ، از راه آوندهای چوبی به بافتهای در حال رشد انتقال می یابد .در فرآیند تثبیت ، به ازای هر مولکول ازتی که تثبیت می شود به جا به جایی شش الکترون نیاز است ، این نیاز موجب می شود که در شرایط ایده آل به ازای تثبیت هر مولکول ازت ، ۲۱ مولکول ATP به مصرف برسد به عبارت دیگر به ازای هر کیلوگرم ازتی که تثبیت می شود ، ۴ کیلوگرم هیدرات کربن به مصرف می رسد . البته در فرآیند تثبیت ازت ، گرهکها گاز هیدروژن (H) نیز تولید می نمایند که این خود موجب کاهش کارایی فرآیند انتقال الکترون می شود . اضافه شدن این مشکل به موازنه الکترونی فوق علاوه بر انرژی مورد نیاز جهت نگه داری باکتریها و گرهکها ، موجب می شود که به ازای تثبیت هر کیلوگرم ازت ۸ تا ۱۷ کیلوگرم هیدرات کربن به مصرف برسد . در نتیجه می توان چنین برآورد نمود که ۱۰ تا ۴۰ درصد از کربنی که طی فرآیند فتوسنتز در بقولات تثبیت می شود ، صرف تثبیت ازت می شود .

تعریف کود سبز

کود سبز شامل گیاهی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاهی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشوی دارند یا اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند . در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود باروری و حاصلخیزی خاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استفاده محصول بعدی استفاده میشود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد

تانسیومتر

اجزای تانسیومتر

‏تانسیومتر (Tensiometer‏) لوله ساده پر آبی است که از بالا به در پوش و از انتها به کلاهک سرامیکی منتهی می گردد. قسمت های مختلف تانسیومتر در شکل ( 1 ‏) نشان داده شده است که عبارتند از:

1-      ‏مخزن و درپوش (reservoir and cap): مخزن تانسیومتر به عنوان منبع ذخیره آب برای لوله تانسیومتر عمل می کند. البته در برخی از تانسیومتر مخزن وجود ندارد. درپوش تانسیومتر باید به گونه ای باشد که از ورود هوا به داخل تانسیومتر جلو گیری نماید. این امر در کار کرد صحیح تانسیومتر از اهمیت زیادی برخورد ار است.

2-      ‏لوله تانسیومتر (body tube): این لوله رابط بین مخزن و کلاهک سرا میکی تانسیومتر است و در تانسیومترهایی که مخزن وجود ندارد تنها منبع آب است. قطر لوله تانسیومتر معمولا یک اینچ (25 میلیمتر) است اما طول آن بر اساس عمق نصب انتخاب می شود. اندازه های استاندارد طول تانسیومتر 6 ‏، 12 ‏، 18 ‏، 4 ‏2، 36، 48 ‏و 60 ‏اینچ می باشد

3-     کلاهک سرا میکی (ceramic cup or tip): وارد یا خارج شدن آب با داخل لوله تانسیومتر از طریق کلاهک سر امیکی که نسبت به آب نفوذ پذیر است صورت می گیرد. منافذ کلاهک سرا میکی به قدری ریز و کوچک است که وقتی کلاهک اشباع است (یعنی در شرایطی که تانسیومتر به درستی کار می کند) هوا نمی تواند از طریق آن به داخل لوله تانسیومتر وارد گردد.

4-       خلاء سنج (vacuum gauge): این وسیله به دلیل ساختمان خاص خود فشار داخل تانسیومتر را نسبت به فشار بیرون که همان اتمسفر محلی است اندازه گیری می کند که فشار نسبی گفته می شود و به طوری که از اسم آن پیدا است فشار نسبی منفی یا خلاء نسبی را می تواند اندازه گیری نماید که شاخصی از پتانسیل ماتریک خاک می باشد. همان طور که در شکل (2) دیده می شود خلاء سنج بر حسب سانتی بار بین صفر تا 100 ‏درجه بندی شده است (هر سانتی بار معادل یک کیلو باسکال یا 10 ‏سانتیمتر آب). معمولآ بر روی خلاء سنج یا لوله تانسیومتر برچسبی نصب می شود که بر روی آن طول لوله تانسیومتر قید شده است. در حقیقت این برچسب نشان می دهد که کلاهک سرا میکی تانسیومتر حداکثر تا چه عمقی می تواند نصب شود.

 ‏کاهش رطوبت خاک به وسیله زهکشی، تبخیر و جذب گیاهی یا افزایش آن به واسطه آبیاری و بارندگی در خلاء سنج تانسیومتر منعکس می گردد. وقتی تانسیومتر در خاک نصب است آب از طریق کلاهک سرامیکی که کاملا اشباع می باشد از تانسیومتر به سمت خاک خارج برو یا از سمت خاک به داخل تانسیومتر وارد می شود. خروج آب از تانسیومتر خلائی را در داخل آن بوجود می آورد که بوسیله خلاء سنج نشان داده می شود. هنگامیکه مقدار خلاء در داخل تانسیومتر برابر با مکش آب خاک گردد تعادل رطوبتی ایجاد شده و جریان آب متوقف می گردد.

‏جریان آب به داخل و خارج تانسیومتر تنها در صورتی برقرار می شود که کلاهک سرا میکی کاملا اشباع از آب باشد. اگر کلاهک غیر اشباع باشد دو مشکل بوجود می آید که کار کرد صحیح تانسیومتر را غیرممکن می سازد:

1 - هوا از طریق منافذ غیر اشباع به داخل لوله تانسیومتر وارد می گردد که این امر موجب می شود خلاء سنج میزان خلاء را به درستی نشان ندهد و در صورت تشدید مسئله خلاء سنج عدد صفر را ‏نشان دهد.

‏2-  تبادل آب بین بیرون و داخل تانسیومتر به خوبی صورت نمی گیرد چرا که منافذ عبور دهنده آب به وسیله هوا اشغال شده اند.

آماده کردن تانسیومتر

‏پیش از نصب تانسیومتر در خاک باید آن را ‏آماده نمود. آماده نمودن تانسیومتر شامل پر کردن لوله و مخزن تانسیومتر با آب، هواگیری و اشباع کامل کلاهک سرا میکی و بررسی خلاء سنج می باشد. باید دقت شود که در حین پر کردن تانسیومتر تمام هوای موجود در لوله خارج شده و هیچ هوایی وارد آن نشود. به همین دلیل باید تانسیومتر را با آب مقطر جوشانده و سرد شده پر نمود. جوشاندن آب باعث می شود که هوا و گازهای محلول در آب از آن خارج گردد. اگر آب جوشانده نباشد وجود هوای محلول در آن موجب می شود که با ایجاد خلاء نسبی در داخل لوله تانسیومتر شرایط خروج گازهای محلول ا‏ز آب فراهم گردد که منجر به ایجاد حباب های بزرگ هوا در داخل لوله تانسیومتر می شود.

‏جهت هواگیری و اشباع نمودن کلاهک سرامیکی دو روش وجود دارد.روش اول در زیر توضیح داده می شود.

-1  ‏مخزن و لوله تانسیومتر را با آب مقطر جوشیده و سرد شده پر نمائید.

2 -جهت جلو گیری از محبوس ماندن هوا در منافذ ریز کلاهک سرامیکی، تانسیومتر را در وضعیتی قرار دهید که آب تنها از سمت داخل تانسیومتر به بیرون جریان یابد. برای این منظورمی توان تانسیومتررا به حالت عمودی در هوا ‏نگه داشت به طوری که کلاهک سرا میکی آزادانه در هوا قرار داشته باشد.

3- پس از مدتی قطرات آب مانند عرق بر روی کلاهک سرامیکی ظاهر خواهد شد.

4-‏در این مرحله مجددا تانسیومتر را با آب پر نموده و آن را به حدت 24 ‏ساعت در سطل آب قرار أهید تا کلاهک سرا میکی تانسیومتر اشباع گردد.

‏5- پس از اطمینان ا ‏ز این که تانسیومتر کاملا از آب پر است درپوش تانسیومتر را محکم بسته و آن را در هوای آزاد به حالت عمودی نگه دارید. پس از مدتی خلاء سنج باید عدد حدود 70 ‏را نشان دهد که نشان دهنده فشار اتسفر است. در غیر این صورت باید مرا حل فوق را مجددا تکرار نمود.

‏برخی از کارخانجات سازنده تانسیومتر یک پمپ خلاء دستی را نیز به همراه تانسیومتر عرضه می کنند که از آن جهت هواگیری کلاهک سرامیکی  تانسیومتر استفاده می شود. روش کار به ترتیب زیر است:

1     - کلاهک سرامیکی تانسیومتر را در ظرف آب مقطر جوشانده و سرد شده کاملا فرو ببرید.

‏2-  درپوش تانسیومتر را برداشته و پمپ خلاء دستی را مطابق شکل (2) به تانسیومتر متصل نمائید.

3         - با استفاده از پمپ خلاء دستی در داخل تانسیومتر مکش ایجاد نمائید. این امر باعث می شود تا آب ا ‏ز طریق کلاهک سرا میکی به داخل تانسیومتر وارد شود. به این طریق تمام منافذ کلاهک از هوا خالی و با آب پر می شود.

4- ‏عمل فوق را تا زمانی که لوله و مخزن تانسیومتر با آب پر شود ادامه دهید.

5 ‏- پمپ خلاء را از تانسیومتر جدا نموده و سپس درپوش تانسیومتر را ‏بگذار ید. اجازه دهید تانسیومتر به مدت 24 ‏ساعت در ظرف آب باقی بماند تا کلاهک سرامیکی کاملآ اشباع گردد.

‏به منظور اطمینان از داده های اندازه گیری شده به وسیله تانسیومتر باید از سالم بودن خلاء سنج اطمینان حاصل نمود. خلاء سنجی که امروزه در بسیاری از تانسیومترها استفاده می شود خلاء سنج لوله ای بوردون (Bourdon-tube gauge) است. این نوع خلاء سنج اگرچه ارزان و قابل اطمینان است اما همواره دارای تورش یا off-set ‏ است. با این حال می توان مقدار تورش را تعیین نموده و بدین ترتیب مقادیر اندازه گیری شده را تصحیح نمود.

‏برای تعیین مقدار تورش درپوش تانسیومتر را برداشته و پمپ خلائی که خلاء سنج دقیقی دارد را به تانسیومتر متصل نمائید. به کمک پمپ مکشی در داخل تانسیومتر ایجاد نموده و خلاء سنج پمپ را قرائت نمائید و مقدار آن را با خلاء سنج تانسیومتر مقایسه نمائید. مقدار آفست از تفاضل این دو عدد به دست می آید. جهت اطمینان و افزایش دقت می توان این عمل را ‏چندین بار تکرار نموده و متوسط آنها را به عنوان مقدار تورش در نظر گرفت. پس از تعیین مقدار آفست، آن را با قلمی که پاک نمی شود بر روی خلاء سنج نوشته تا در زمان استفاده از تانسیومتر به کمک رابطه زیر مقدار واقعی خلاء محاسبه گردد:

‏مقدار تورش + مقدارقرانت خلاء سنج تانسیومتر=  مقدار واقعی خلاء در داخل تانسیومتر

 ‏اگر تانسیومتر بلافاصله پس از آماده کردن در مزرعه نصب نمی گردد یا مزرعه خیلی دور است، به منظور جلو گیری از تبخیر آب و خشک شدن کلاهک سرامیکی باید آن را با یک پاکت پلاستیکی پوشاند و یا تا زمان نصب تانسیومتر در مزرعه آن را در ظرف آب قرار داد.

 ‏موقعیت و عمق نصب تانسیومتر

‏عمق نصب تانسیومتر باید به گونه ای باشد که کلاهک سرامیکی در منطقه فعال ریشه گیاه قرار داشته باشد. برای گیاهان با ریشه سطحی که عمق ریشه در آن کمتر از 45 ‏سانتیمتر می باشد مانند برخی از گیاهان ردیفی نصب یک تانسیومتر در چارک سوم یا وسط منطقه ریشه کفایت می کند.

‏همچنین وقتی گیاه جوان است می توان تانسیومتر را ‏در عمق کمتری نصب کرده و با توسعه ریشه آن را پایین تر برد. برای گیاهان با ریشه عمیق و درختان در هر محل باید دو تانسیومتر نصب شود. همچنین برای گیاهانی با ریشه خیلی عمیق مانند ذرت یا در خاک های لایه ای به سه یا بیشتر تانسیومتر نیاز است. موقعیت نصب تانسیومتر در مزرعه به نوع زراعت و سیستم آبیاری بستگی دارد. همان طور که در شکل ( 3‏) دیده می شود در زراعت های ردیفی باید تانسیومتر را بر روی ردیف ها و در آبیاری فارو آن را ‏روی پشته ها نصب نمود. در ابیاری قطره ای باغات باید تانسیومتر را در قسمت داخلی خطوط قطره چکان و ترجیحأ در سمتی که آفتاب بیشتری دریافت می کند نصب نمود. همچنین لازم است که تانسیومتر به اندازه کافی(حدود 30 ‏الی 45 ‏سانتیمتر) از قطره چکان ها فاصله داشته باشد.

‏تانسیومتر را باید در جایی نصب نمود کا از اثرات حاشیه ای به دور باشد. برای مثال در ابیاری سطحی باید تانسیومتر به اندازه کافی از ابتدای مزرعه، که بیشتر از نقاط دیگر آبیاری می شود، فاصله داشته باشد.

در هر مزرعه تعداد محل هایی که لازم است تانسیومتر در آنها نصب شود به نوع سیستم ابیاری، یکنواختی خاک و الگوی کشت بستگی دارد. به طوری که اگر در تمام مزرعه گیاه یکسانی کشت شود و خاک مزرعه نیز یکنواخت باشد در تعداد محل های کمتری نیاز به نصب تانسیومتر وجود دارد. به طور کلی در هر 15 ‏هکتار باید حداقل در دو محل تانسیومتر نصب شود.

نصب تانسیومتر

‏پس از آماده کردن تانسیومتر و تعیین موقعیت و عمق نصب آن در مزرعه، می توان تانسیومتر را در مزرعه نصب نمود. این امر با استفاده از ابزا رهای متداول نمونه برداری خاک مثل مته خاک یا یک لوله صورت می گیرد. تانسیومتر را باید به گونه ای نصب کرد که کلاهک سرامیکی در تماس مستقیم با خاک باشد. برای این منظور باید چاهکی به قطر تقریبی 22 ‏میلیمتر (کمی کمتر از قطر تانسیومتر) حفر کرده و تانسیومتر را به آرامی و با فشار به داخل چاهک هدایت کرد و اطمینان حاصل نمود که ابتدای کلاهک سرامیکی نیز با کف چاهک برخورد نموده است. اگر قطر چاهکی که حفر گرد یده از قطر لوله تانسیومتر بیشتر است، هنگام نصب تانسیومتر و پر کردن اطراف آن باید دقت شود که خاک اطراف تانسیومتر به تراکمی حدود تراکم اولیه خاک برسد. پس از نصب نیز با مقداری خاک ‏اطراف تانسیومتر را برآمده می نمایند تا آب اطراف آن جمع نگردد.

 ‏محدوده کار کرد تانسیومتر

‏همان طور که پیشتر بیان گرد ید خلاء سنج مقدار خلاء را نسبت به فشار اتمسفر بیرونی اندازه گیری می کند. بنابراین حداکثر محوده کار کرد تانسیومتر یک اتمسفر است. با این حال حتی اگر بتوان مقدار خلاء داخل لوله تانسیومتر را مستقل از فشار اتمسفر بیرونی اندازه گیری نمود باز هم این مسئله باقی می ماند که در سیستم های ماکروسکوپیک (نه در سیستم های میکروسکوپیک مثل لوله های کاپیلاری یا آوندهای چوبی گیاهان) پیوستگی ستون آ ب در کشش های بیش از یک اتسفر از بین می رود. توضیحات زیر به درک بهتر این مسئله کمک می کند.

‏زمانی که فشار مطلق در داخل لوله تانسیومتر به فشار بخار آب در همان دما برسد یا از آ ن کمتر شود، آب مایع به بخار تبدیل می شود. این پدیده بخارزائی (cavitation) نامیده می شود. با توجه به این که فشار بخار آ ب در دمای معمولی ( 25 درجه سانتی گرا د) برابر 3/3 ‏سانتی بار است بنابراین اگر فشار مطلق در داخل لوله تانسیومتر به این مقدار برسد پدیده بخارزائی رخد می دهد. برای مثال اگر فشار مطلق اتمسفر محلی برابر فشار مطلق استاندارد اتمسفر درسطح دریا (فشار یک اتمسفر معادل 4/103 ‏سانتی بار) باشد، پدیده بخارزائی در خلاء نسبی 100 ‏سانتی بار (فشار نسبی 100  سانتی بار) رخ می دهد. بنابراین در این شرایط تانسیومتر در محدوده 0-100 ‏سانتی بار می تواند به درستی کار کند و در خلاء نسبی بیشتر به دلیل پدیده بخارزائی، مولکول های آب از یکدیگر گسسته شده و پیوستگی ستون آب در داخل لوله تانسیومتر از بین می رود. از آنجا که در بسیاری از مناطق دنیا فشار مطلق اتمسفر محلی کمتر از فشار مطلق استاندارد اتمسفر در سطح دریا است (چرا که با افزایش ارتفاع فشار مطلق اتمسفر کاهش می یابد و از طرف دیگر بسیاری از خشکی ها بالاتر از سطح دریای آزاد قرار دارند)

 بهره برداری از تانسیومتر

بهره برداری از تانسیومتر و تفسیر قرائت جهت تعیین وضعیت رطوبتی خاک ‏و بررسی رفتار جذب و مصرف آب به وسیله گیاه باید تانسیومتر را به صورت دوره ای قرائت نمود. فاصله بین قرائت ها بستگی به خصوصیات خاک از نظر نگهداری آب، مصرف آب به وسیله گیاه و تقاضای تبخیرکنندگی اتسفر دارد. ثبت قرائت های تانسیومتر به همراه اطلاعات بارندگی و آبیاری می تواند اطلاعات مفید و درک ‏بهتری از الگوی مصرف آب به وسیله گیاه برای زارع فراهم نماید. این اطلاعات جهت پیش بینی زمان ومقدار آبیاری یا به عبارت دیگر برنامه ریزی آبیاری بسیار مهم است. در جدول (1) تفسیر قرائت خلاء سنج تانسیومتر در ارتباط با بافت خاک ارائه شده است.

 

 

 

‏محاسبه پتانسیل ماتریک

‏نیروی ثقل یا وزن ستون آب داخل لوله تانسیومتر اندازه گیری های تانسیومتر را تحت تاثیر قرار می دهد. به عبارت دیگر مکش یا فشار منفی داخل لوله تانسیومتر با تعادل با پتانسیل ماتریک خاک و وزن ستون آب است. بنابراین برای محاسبه پتانسیل ماتریک ، مقدار قرائت خلاء سنج را باید تصحیح نمود.

                               

در رابطه فوق h ‏ارتفاع ستون آ ب در داخل تانسیومتر از مرکز کلاهک سرامیکی بر حسب سانتیمتر و دو پارامتر دیگر بر حسب سانتی بار می باشند. از آ نجا که ارتفاع ستون آ ب در داخل تانسیومتر همواره در حال نوسان است و از طرف دیگر زمانی که تانسیومتر در خاک نصب است موقعیت آن قابل مشاهده نمی باشد بنابراین تعیین مقدار دقیق   h ‏آسان نمی باشد. با این حال اگر تغییرات سطح آب کمتر از 10 سانتیمتر باشد خطایی در حد کمتر از یک سانتی بار ایجاد خواهد شد که قابل صرف نظر کردن است.